Wat is het verschil tussen een burn-out en angststoornis? Ontdek waarom ze vaak samen voorkomen en hoe je herkent wat er bij jou speelt.
Heb je een burn-out en merk je dat je ineens veel angstiger bent geworden? Misschien pieker je constant, ervaar je paniekaanvallen of voel je je gespannen in situaties waar je vroeger geen moeite mee had. Dan ben je zeker niet de enige.
Een burn-out en angststoornis komen opvallend vaak samen voor. Sterker nog: veel mensen die een burn-out ervaren, krijgen ook te maken met angstklachten. Andersom kan een angststoornis uiteindelijk ook leiden tot overspannenheid of een burn-out.
In dit artikel leg ik uit wat de verschillen zijn tussen een burn-out en angststoornis, waarom ze zo vaak samen voorkomen en wat belangrijk is voor herstel.
Wat is het verschil tussen een burn-out en angststoornis?
Hoewel een burn-out en angststoornis veel overlap kunnen hebben, zijn het twee verschillende problemen.
Een burn-out draait vooral om uitputting
Bij een burn-out staat langdurige overbelasting centraal.
Je hebt vaak lange tijd meer energie verbruikt dan je lichaam en geest konden herstellen.
Daardoor ontstaan klachten zoals:
- Extreme vermoeidheid
- Concentratieproblemen
- Geheugenproblemen
- Overprikkeling
- Emotionele uitputting
- Slaapproblemen
- Verminderde belastbaarheid
Veel mensen omschrijven het alsof hun batterij volledig leeg is.
Een angststoornis draait vooral om angst
Bij een angststoornis staat angst centraal.
Die angst kan zich op verschillende manieren uiten, zoals:
- Overmatig piekeren
- Paniekaanvallen
- Sociale angst
- Angst om je gezondheid
- Specifieke angsten
- Een voortdurend gevoel van onrust
Je lichaam staat daarbij vaak continu in een staat van alertheid.
En juist dat kost enorm veel energie.
Waarom komen burn-out en angststoornis zo vaak samen voor?
Een burn-out en angststoornis beïnvloeden elkaar sterk.
Dat heeft vooral te maken met de manier waarop langdurige stress je zenuwstelsel beïnvloedt.
Je zenuwstelsel raakt overbelast
Bij een burn-out staat je lichaam langdurig in de actiestand.
Je systeem heeft maanden of soms zelfs jaren onder hoge druk gefunctioneerd.
Daardoor raakt het zenuwstelsel overprikkeld.
Je lichaam wordt gevoeliger voor signalen van gevaar.
Situaties die je vroeger prima aankon, kunnen ineens spanning oproepen.
Denk bijvoorbeeld aan:
- Een vergadering
- Een drukke supermarkt
- Een vlucht
- Een verjaardag
- Een werkdag
Mensen herkennen zichzelf dan vaak niet meer.
“Waarom vind ik dit ineens zo spannend?”
Dat is een vraag die ik regelmatig hoor.
Angstklachten die vaak voorkomen bij een burn-out
Niet iedereen met een burn-out ontwikkelt dezelfde angstklachten.
Wel zie ik bepaalde klachten steeds terugkomen.
Overmatig piekeren
Veel mensen met een burn-out denken voortdurend na over:
- Hun herstel
- Werk
- De toekomst
- Hun gezondheid
- Wat anderen van hen vinden
Dat piekeren kost veel mentale energie.
En juist die energie is tijdens een burn-out al schaars.
Paniekaanvallen
Paniekaanvallen komen verrassend vaak voor tijdens een burn-out.
Dat kan ontzettend beangstigend zijn.
Vooral wanneer je nog nooit eerder een paniekaanval hebt gehad.
Tijdens een paniekaanval kun je bijvoorbeeld ervaren:
- Hartkloppingen
- Benauwdheid
- Hyperventilatie
- Duizeligheid
- Zweten
- Trillen
- Een gevoel van controleverlies
- Angst om flauw te vallen
- Angst om dood te gaan
Hoewel een paniekaanval heel heftig kan voelen, is deze niet gevaarlijk.
Een paniekaanval bereikt uiteindelijk altijd een piek en neemt daarna vanzelf weer af.
Sociale angst
Sommige mensen ontwikkelen tijdens een burn-out meer onzekerheid in sociale situaties.
Ze worden bijvoorbeeld bang om:
- Verkeerd over te komen
- Kritiek te krijgen
- Niet goed genoeg te presteren
- Afgewezen te worden
Vooral wanneer je zelfvertrouwen een flinke klap heeft gekregen door de burn-out, kan sociale angst sterker aanwezig worden.
Een onbestemd gevoel van angst
Niet iedereen kan precies benoemen waar de angst vandaan komt.
Sommige mensen voelen zich simpelweg voortdurend gespannen.
Ze hebben het gevoel dat er iets mis is of dat er iets vervelends gaat gebeuren.
Ook dat zie ik regelmatig bij mensen die langdurig overbelast zijn geweest.
Hoe veroorzaakt een burn-out angstklachten?
Een burn-out zorgt niet alleen voor vermoeidheid.
Ook je hersenen krijgen te maken met langdurige overbelasting.
Je brein krijgt minder ruimte
Wanneer je voortdurend onder stress staat, richten je hersenen zich steeds meer op mogelijke problemen en risico’s.
Dat is een nuttig overlevingsmechanisme.
Maar wanneer die stress langdurig aanhoudt, kan je brein als het ware gevoeliger worden voor dreiging.
Daardoor merk je bijvoorbeeld:
- Meer onzekerheid
- Meer piekeren
- Meer angstige gedachten
- Meer behoefte aan controle
Daarnaast zorgen lichamelijke klachten van een burn-out soms voor extra angst.
Lichamelijke klachten kunnen angst versterken
Tijdens een burn-out ervaren veel mensen:
- Spierspanning
- Hartkloppingen
- Een druk op de borst
- Duizeligheid
- Vermoeidheid
- Tintelingen
Wanneer je niet weet waar deze klachten vandaan komen, kun je ervan schrikken.
Die schrik veroorzaakt vervolgens weer meer spanning.
En die spanning zorgt weer voor meer lichamelijke klachten.
Zo ontstaat soms een vicieuze cirkel.
Kan een angststoornis juist leiden tot een burn-out?
Ja, dat kan zeker.
Soms is de burn-out niet de oorzaak van de angst, maar juist het gevolg ervan.
Dat onderscheid is belangrijk.
Langdurige angst kost enorm veel energie
Wanneer je dagelijks leeft met angst, staat je lichaam voortdurend aan.
Denk bijvoorbeeld aan iemand met een gegeneraliseerde angststoornis.
Die persoon maakt zich voortdurend zorgen over:
- Werk
- Gezondheid
- Geld
- Relaties
- De toekomst
Dat voortdurende piekeren vraagt ontzettend veel van het lichaam.
Wanneer dit jarenlang doorgaat, kan uiteindelijk uitputting ontstaan.
Sociale angst kan ook uitputten
Hetzelfde geldt voor sociale angst.
Stel dat je continu bezig bent met vragen zoals:
- Heb ik wel het juiste gezegd?
- Wat vinden mensen van mij?
- Kom ik niet raar over?
- Hoe moet ik reageren?
Dan gebruik je dagelijks veel mentale energie.
Na verloop van tijd kan die voortdurende alertheid bijdragen aan overspannenheid of een burn-out.
Wat was er eerst: de burn-out of de angst?
Wanneer een burn-out en angststoornis samen voorkomen, is het vaak belangrijk om te onderzoeken wat er als eerste was.
Scenario 1: eerst burn-out, daarna angst
Bij veel mensen ontstaat eerst langdurige overbelasting.
Door de uitputting ontstaan vervolgens angstklachten.
In dat geval neemt de angst vaak af naarmate het herstel van de burn-out vordert.
Scenario 2: eerst angst, daarna burn-out
Bij anderen waren de angstklachten er al veel langer.
De voortdurende spanning heeft uiteindelijk geleid tot uitputting.
Dan is het belangrijk om niet alleen naar de burn-out te kijken, maar ook naar de onderliggende angst.
Juist daarom is professionele begeleiding vaak zo waardevol.
Waarom vermijden niet werkt
Wanneer angstklachten ontstaan, is het heel begrijpelijk dat je situaties gaat vermijden.
Je wilt immers voorkomen dat je angstig wordt.
Maar helaas werkt angst vaak anders.
Vermijding maakt angst groter
Wanneer je situaties uit de weg blijft gaan, leert je brein nooit dat die situatie eigenlijk veilig is.
Daardoor groeit de angst vaak juist verder.
Je wereld wordt steeds kleiner.
Wat begon met één spannende situatie kan zich langzaam uitbreiden naar meerdere situaties.
Wat helpt bij burn-out en angststoornis?
Het belangrijkste is om hulp te zoeken.
Zeker wanneer je merkt dat angst je dagelijks functioneren beïnvloedt.
Denk bijvoorbeeld aan ondersteuning van:
- Je huisarts
- Een psycholoog
- Een coach gespecialiseerd in burn-out
- Een behandelaar voor angstklachten
Leer omgaan met angst
Bij paniekaanvallen draait herstel niet om het volledig voorkomen van angst.
Het doel is dat je leert ervaren:
- Dat angst vervelend is, maar niet gevaarlijk
- Dat een paniekaanval vanzelf weer afneemt
- Dat je meer aankunt dan je denkt
- Dat angst niet je leven hoeft te bepalen
Bij een burn-out gebeurt dit vaak stap voor stap en in een tempo dat past bij jouw belastbaarheid.
Tot slot
Een burn-out en angststoornis komen vaak samen voor omdat beide nauw verbonden zijn met langdurige stress en een overbelast zenuwstelsel.
Soms ontstaat de angst door de burn-out. Soms leidt een angststoornis uiteindelijk juist tot uitputting. Daarom is het belangrijk om goed te onderzoeken wat er bij jou speelt.
Het goede nieuws is dat zowel burn-outklachten als angstklachten behandelbaar zijn. Met de juiste begeleiding kun je leren omgaan met angst, je energie weer opbouwen en stap voor stap vertrouwen terugkrijgen in jezelf en je lichaam.
Herken je jezelf in dit verhaal en wil je begrijpen wat er achter jouw klachten zit? Bekijk dan mijn online burn-out training of plan een vrijblijvende kennismaking met mij in. Dan kijken we samen wat ik voor je kan betekenen.
