Ben je de laatste tijd bekaf, ook na een weekend rust? Vlieg je uit je slof om iets kleins, terwijl je normaal juist de rust zelf bent? En blijf je toch maar doorgaan, omdat stoppen geen optie voelt?
Dan kunnen dit signalen zijn van langdurige overbelasting of een burn-out.
In mijn werk als psycholoog zie ik regelmatig vrouwen die lange tijd proberen alle ballen in de lucht te houden. Werk, gezin, sociale afspraken en alles wat daar nog bij komt kijken. Soms merk je pas hoe hoog de belasting is geworden als je lichaam en hoofd niet meer meewerken zoals je gewend bent.
In dit artikel leg ik uit welke burn-out symptomen vrouwen kunnen ervaren: lichamelijk, emotioneel, mentaal en in hun gedrag. Ook lees je wanneer het meer kan zijn dan gewone vermoeidheid en wat je zelf kunt doen.
Wil je eerst een breder overzicht? Lees dan alles over burn-out.
Wat zijn burn-out symptomen bij vrouwen?
Burn-out symptomen bij vrouwen verschillen in de basis niet van die bij mannen. Bij burn-out staan langdurige spanningsklachten en uitputting centraal en kun je merken dat je steeds minder grip hebt op je dagelijkse functioneren.
Volgens de Nederlandse huisartsenrichtlijn kunnen onder andere vermoeidheid, slecht slapen, prikkelbaarheid, piekeren, een gejaagd gevoel, concentratieproblemen en vergeetachtigheid voorkomen.
Een burn-out ontstaat niet in één week. Meestal gaat er een langere periode van overbelasting en onvoldoende herstel aan vooraf.
Je blijft bijvoorbeeld werken, zorgen, regelen en afspraken nakomen, terwijl je steeds minder energie overhoudt. Daardoor kan het een tijd duren voordat je beseft dat de klachten niet meer alleen door een drukke periode komen.
Zijn burn-outklachten bij vrouwen anders?
Burn-out komt voor bij zowel mannen als vrouwen. De belangrijkste klachten overlappen sterk.
Er is onderzoek naar verschillen tussen mannen en vrouwen in het ervaren van werkstress en burn-out, maar de uitkomsten verschillen per beroep, populatie en situatie. Het is daarom te simpel om te spreken van één typisch vrouwelijk burn-outprofiel.
Wat wel kan verschillen, is de context waarin overbelasting ontstaat.
Misschien combineer je een drukke baan met de zorg voor kinderen of familie. Misschien stel je hoge eisen aan jezelf of vind je het lastig om ergens nee tegen te zeggen. Zulke factoren kunnen je totale belasting vergroten, ongeacht je geslacht.
En hoe zit het met hormonen?
Hormonale veranderingen kunnen klachten veroorzaken die sterk lijken op klachten die je ook bij stress of burn-out kunt ervaren.
Rond de overgang kunnen bijvoorbeeld slaapproblemen, vermoeidheid, somberheid en prikkelbaarheid voorkomen. Bij PMS kunnen eveneens lichamelijke en psychische klachten optreden.
Daarom is het soms lastig om zelf te bepalen waar een klacht precies vandaan komt.
Ik zou alleen niet stellen dat hormonale schommelingen ervoor zorgen dat vrouwen in het algemeen gevoeliger zijn voor burn-out. Daarvoor is het verband te complex.
Twijfel je of je klachten te maken hebben met stress, hormonen of iets anders? Bespreek ze dan met je huisarts.
Wil je ook lezen hoe burn-outklachten bij mannen kunnen worden ervaren? Bekijk dan burn-out klachten bij mannen.
Welke burn-out symptomen kunnen vrouwen ervaren?
Burn-outklachten kunnen lichamelijk, emotioneel en mentaal zijn en invloed hebben op je gedrag.
Je hoeft niet alle klachten hieronder te herkennen om overbelast te zijn.
Lichamelijke signalen
Je kunt bijvoorbeeld last hebben van:
- Aanhoudende vermoeidheid.
- Slecht of onrustig slapen.
- Hoofdpijn.
- Een gespannen nek of schouders.
- Een gejaagd gevoel.
- Hartkloppingen.
- Maag- of darmklachten.
- Duizeligheid.
- Veranderingen in je eetlust.
Vermoeidheid en een gestoorde of onrustige slaap worden ook expliciet genoemd in de NHG-richtlijn over overspanning en burn-out.
Ga er tegelijkertijd niet automatisch vanuit dat iedere lichamelijke klacht door een burn-out komt. Vermoeidheid of duizeligheid kunnen bijvoorbeeld ook een lichamelijke oorzaak hebben.
Blijven lichamelijke klachten aanhouden, worden ze erger of vertrouw je het niet? Bespreek ze dan met je huisarts.
Slecht slapen
Slaapproblemen kunnen een belangrijke rol spelen bij langdurige stress.
Je ligt bijvoorbeeld lang wakker, wordt midden in de nacht wakker of staat ‘s ochtends op zonder je uitgerust te voelen. Stress en psychische klachten kunnen slaap beïnvloeden en andersom kunnen slaapproblemen psychische klachten weer versterken.
Meer hierover lees je in mijn artikel over slecht slapen door een burn-out.
Emotionele signalen
Je kunt merken dat je emotioneel anders reageert dan normaal:
- Je bent sneller geïrriteerd.
- Je moet sneller huilen.
- Je voelt je gespannen of opgejaagd.
- Je voelt je schuldig omdat je minder aankunt.
- Je voelt je leeg of vlak.
- Je wordt somberder.
Prikkelbaarheid en emotionele labiliteit kunnen voorkomen bij overspanning en burn-out.
Blijf je langdurig somber of merk je dat je vrijwel nergens meer interesse of plezier in hebt? Neem dat serieus. Die klachten kunnen ook passen bij een depressie.
Mentale signalen
Ook je hoofd kan minder goed meewerken.
Je merkt bijvoorbeeld dat:
- Je je moeilijk kunt concentreren.
- Je sneller dingen vergeet.
- Je voortdurend piekert.
- Je het overzicht verliest.
- Kleine beslissingen ineens veel energie kosten.
- Je hoofd constant vol voelt.
Concentratieproblemen, vergeetachtigheid en piekeren behoren tot de klachten die de NHG bij overspanning en burn-out noemt.
Als je gewend bent om veel tegelijk te regelen, kan dat behoorlijk confronterend zijn. Je weet dat je iets normaal gesproken moeiteloos kunt, maar merkt ineens dat je hoofd niet meer dezelfde ruimte heeft.
Signalen in je gedrag
Langdurige overbelasting kan ook invloed hebben op wat je doet.
Misschien:
- ga je juist harder werken om de controle te houden;
- zeg je steeds vaker sociale afspraken af;
- laat je hobby’s liggen omdat je er geen energie voor hebt;
- stel je simpele taken uit;
- trek je je meer terug;
- grijp je vaker naar je telefoon, koffie, alcohol of andere vormen van afleiding.
Geen van deze gedragingen bewijst op zichzelf dat je een burn-out hebt.
Het gaat vooral om het totaalplaatje: zijn er meerdere klachten, houden ze aan en merk je dat je minder goed functioneert dan normaal?
Wanneer is het meer dan gewone moeheid?
Iedereen is weleens moe.
Na een drukke week kun je behoefte hebben aan een paar rustige dagen en daarna weer opknappen. Bij overspanning of burn-out blijven klachten langer aanwezig en hebben ze steeds meer invloed op je dagelijkse functioneren.
De NHG kijkt daarom niet alleen naar vermoeidheid, maar ook naar spanningsklachten, gevoelens van controleverlies en beperkingen in werk of sociaal functioneren.
Merk je bijvoorbeeld dat je:
- al langere tijd uitgeput bent;
- slecht blijft slapen;
- steeds moeilijker kunt concentreren;
- sneller geïrriteerd of emotioneel bent;
- het gevoel krijgt dat je geen grip meer hebt;
- minder goed functioneert thuis of op je werk?
Dan is het verstandig om je klachten serieus te nemen.
Heb je veel of ernstige klachten? Lees dan ook mijn artikel over zware burn-out symptomen.
Wat kun je zelf al doen?
Je hoeft niet te wachten tot je volledig vastloopt voordat je iets verandert.
Thuisarts adviseert bij overspanning onder andere om meer ontspanning te zoeken, gezond te blijven leven en met anderen over de klachten te praten.
Een paar eerste stappen:
1. Neem je klachten serieus
Probeer vermoeidheid, slecht slapen en andere signalen niet maandenlang weg te drukken.
Vraag jezelf af: wat kost mij op dit moment structureel meer energie dan ik kan herstellen?
2. Bouw herstelmomenten in
Herstel betekent niet dat je de hele dag niets hoeft te doen.
Probeer gedurende de dag momenten te creëren waarop er minder van je wordt gevraagd. Maak bijvoorbeeld een wandeling, doe iets wat je ontspant of zorg bewust voor een lege plek in je agenda.
3. Kijk naar je totale belasting
Kijk niet alleen naar je werk.
Hoeveel vraagt je gezin? Hoe vol zit je agenda? Welke verantwoordelijkheden heb je? Hoeveel tijd is werkelijk van jou?
Soms zit het probleem niet in één enorm stresspunt, maar in de optelsom van twintig kleine dingen.
4. Oefen met grenzen
Waar zeg je automatisch ja terwijl je eigenlijk geen ruimte hebt?
Je hoeft niet ineens je hele leven om te gooien. Begin klein. Stel iets uit, geef een taak terug of zeg een keer dat iets niet lukt.
5. Praat erover
Vertel iemand die je vertrouwt hoe het met je gaat.
Kom je er zelf niet uit, houden de klachten aan of hebben ze veel invloed op je dagelijks leven? Bespreek ze dan met je huisarts of een andere passende professional. Thuisarts noemt de huisarts of praktijkondersteuner ook als mogelijke eerste stap bij overspanningsklachten.
Wil je meer weten over wat je tijdens herstel kunt verwachten? Lees dan mijn artikel over de herstelperiode van een burn-out.
Veelgestelde vragen over burn-out symptomen bij vrouwen
Kun je een burn-out hebben zonder overwerk?
Ja. Langdurige overbelasting hoeft niet alleen door werk te ontstaan.
Ook problemen thuis, mantelzorg, langdurige zorgen en andere verantwoordelijkheden kunnen veel spanning veroorzaken. Bij overspanning kijkt de NHG dan ook naar stressoren in verschillende levensgebieden en niet alleen naar werk.
Is veel huilen een burn-out symptoom?
Sneller emotioneel of labiel zijn kan voorkomen bij overspanning en burn-out.
Veel huilen is alleen niet specifiek voor een burn-out. Het kan ook voorkomen bij bijvoorbeeld verdriet, angst of een depressie. Kijk daarom altijd naar de andere klachten en omstandigheden.
Zijn burn-out klachten bij vrouwen anders dan bij mannen?
De belangrijkste klachten overlappen sterk.
Er kunnen verschillen zijn in omstandigheden, stressoren en hoe iemand met klachten omgaat, maar er bestaat geen simpel lijstje met typisch mannelijke en typisch vrouwelijke burn-outklachten. Onderzoek naar sekseverschillen laat bovendien geen universeel patroon zien dat in iedere groep hetzelfde is.
Kunnen hormonen burn-outklachten beïnvloeden?
Hormonale veranderingen kunnen klachten veroorzaken die op burn-outklachten lijken of ermee overlappen.
Zo kunnen klachten rond de overgang invloed hebben op slaap, stemming en energie.
Dat betekent niet automatisch dat hormonen een burn-out veroorzaken. Heb je het idee dat hormonale veranderingen een rol spelen, bespreek dit dan met je huisarts.
Hoelang duurt herstel van een burn-out?
Dat verschilt sterk per persoon.
Hoe lang je herstel duurt, hangt onder andere af van de ernst en duur van de klachten, de stress die nog aanwezig is en je persoonlijke omstandigheden. Het is daarom beter om niet uit te gaan van één vaste hersteltermijn.
Tot slot
Burn-out symptomen bij vrouwen verschillen in de basis niet sterk van die bij mannen. Je kunt last krijgen van vermoeidheid, slaapproblemen, prikkelbaarheid, piekeren, concentratieproblemen en het gevoel dat je steeds minder grip hebt op je dagelijkse leven.
Wat wel verschilt, is jouw persoonlijke situatie. Misschien combineer je veel verantwoordelijkheden, stel je hoge eisen aan jezelf of spelen er lichamelijke of hormonale veranderingen mee.
Kijk daarom niet alleen naar het label “burn-out”, maar naar het volledige plaatje.
Herken je jezelf in meerdere klachten en merk je dat ze blijven aanhouden? Neem ze serieus en kijk waar je belasting omlaag kan. Blijf je vastlopen, laat dan een professional met je meekijken.
Wil je begrijpen wat er achter jouw klachten zit en gericht aan je herstel werken? Bekijk dan de online burn-out training of plan een vrijblijvende kennismaking. Dan kijken we samen wat ik voor je kan betekenen.
